Będzie zimniej? Naukowcy ostrzegają przed możliwym ochłodzeniem w Polsce

Czy czeka nas ochłodzenie w Polsce? Naukowcy od lat obserwują zmiany zachodzące w Atlantyku, a szczególną uwagę zwracają na przyszłość Atlantyckiej Południkowej Cyrkulacji Wymiennej, czyli AMOC. Jej wyraźne osłabienie mogłoby zmienić warunki pogodowe w Europie. Nie oznacza to jednak, że w najbliższych latach Polska nagle stanie się znacznie chłodniejszym krajem.

Co dzieje się z prądem oceanicznym?

AMOC to rozległy system prądów oceanicznych, który transportuje ogromne ilości ciepła z południowego Atlantyku w kierunku północnej części oceanu. Jego częścią jest między innymi Prąd Zatokowy, czyli Golfsztrom.

Mechanizm ma ogromne znaczenie dla klimatu Europy. Ciepłe masy wody docierające na północ wpływają na temperaturę powietrza i warunki atmosferyczne po obu stronach Atlantyku. Dlatego naukowcy od dawna analizują, jak globalne ocieplenie oraz zmiany temperatury i zasolenia oceanu wpłyną na funkcjonowanie AMOC.

Badania wskazują, że AMOC może w XXI wieku wyraźnie osłabnąć, choć skala tego procesu pozostaje przedmiotem dyskusji. Jedno z badań opublikowanych w 2025 roku, po uwzględnieniu danych obserwacyjnych, oszacowało możliwe osłabienie cyrkulacji do końca stulecia na około 18–43 proc. (Nature)

Nie ma natomiast naukowej zgody, że całkowite załamanie AMOC nastąpi w najbliższych latach. Inne badanie opublikowane w czasopiśmie „Nature” wskazało, że pełny kolaps cyrkulacji w XXI wieku jest mało prawdopodobny w analizowanych modelach. (Nature)

Czy słabszy Golfsztrom oznacza zimniejszą Polskę?

To właśnie tutaj sprawa robi się bardziej skomplikowana.

Osłabienie AMOC może doprowadzić do ochłodzenia części Europy względem scenariusza, w którym cyrkulacja pozostaje silniejsza. Nie oznacza to jednak prostego powrotu do mroźnych zim znanych z dawnych dekad.

Klimat Polski zależy bowiem od wielu czynników. Znaczenie mają między innymi globalne ocieplenie, cyrkulacja atmosferyczna, położenie układów barycznych oraz napływ różnych mas powietrza.

Dlatego określenie „ochłodzenie w Polsce” może być mylące, jeśli sugeruje, że cały kraj w najbliższych latach zacznie się systematycznie wychładzać.

Możliwy jest natomiast scenariusz, w którym zmiany w Atlantyku będą modyfikować europejski klimat i zwiększać kontrasty między poszczególnymi okresami roku.

Europa może odczuć zmiany szczególnie mocno

Europa znajduje się w wyjątkowej sytuacji klimatycznej. Wysokie szerokości geograficzne kontynentu korzystają z transportu ciepła z Atlantyku, dlatego znaczące osłabienie AMOC może ograniczyć ten efekt.

Modele klimatyczne wskazują, że w skrajnym przypadku zmiany cyrkulacji mogą prowadzić do znacznego spadku temperatur w części Europy. Badania analizujące scenariusze pełnego załamania AMOC wskazują nawet na możliwość bardzo silnego ochłodzenia kontynentu. To jednak scenariusz skrajny, a nie prognoza pogody na najbliższe lata. (Nature)

Warto o tym pamiętać, ponieważ nagłówki dotyczące przyszłości Golfsztromu często mieszają ze sobą trzy różne kwestie: obserwowane zmiany AMOC, możliwe przyszłe osłabienie cyrkulacji oraz hipotetyczny scenariusz jej całkowitego załamania.

Naukowcy nie są zgodni co do tempa zmian

Debata dotycząca przyszłości AMOC trwa od lat. Część analiz wskazuje na zwiększone ryzyko gwałtownego osłabienia cyrkulacji, podczas gdy inne badania sugerują, że system może być bardziej odporny, niż wcześniej zakładano.

W 2023 roku badacze z Uniwersytetu Kopenhaskiego przedstawili analizę, według której załamanie AMOC mogłoby nastąpić w połowie XXI wieku. Ich statystyczny model wskazywał między innymi na rok 2057 jako najbardziej prawdopodobny moment takiego zdarzenia. (science.ku.dk)

Nowsze badania pokazują jednak, że sprawa nie jest tak jednoznaczna. W 2025 roku naukowcy wykazali, że uwzględnienie dodatkowych mechanizmów oceanicznych może znacząco zwiększyć odporność AMOC na zmiany klimatu. (Nature)

Jeszcze w sierpniu 2026 roku na łamach „Nature Climate Change” opublikowano badanie dotyczące stabilności AMOC i wpływu tempa zmian klimatycznych na ryzyko jej załamania. Wyniki pokazują, że szybkość zmian wymuszających system ma znaczenie dla jego stabilności. (Nature)

Co może oznaczać to dla Polski?

Jeżeli AMOC będzie wyraźnie słabła, ochłodzenie w Polsce może być jednym z możliwych elementów większych zmian w europejskim systemie klimatycznym, ale nie da się obecnie wskazać konkretnego roku, w którym temperatury w naszym kraju zaczną trwale spadać.

Możliwe konsekwencje dotyczą przede wszystkim zmian charakteru zim, częstotliwości napływu chłodnych mas powietrza oraz rozkładu opadów. Jednocześnie globalne ocieplenie będzie nadal działało w przeciwnym kierunku.

To oznacza, że przyszła pogoda w Polsce może stać się bardziej zmienna, a nie po prostu „zimniejsza”.

Ochłodzenie w Polsce nie oznacza końca globalnego ocieplenia

Paradoks polega na tym, że globalne ocieplenie i regionalne ochłodzenie mogą występować jednocześnie. Jeśli AMOC osłabnie, część Europy może otrzymywać mniej ciepła transportowanego przez Atlantyk, podczas gdy średnia temperatura całej planety nadal będzie rosła.

Dlatego naukowcy nie mówią o powrocie Europy do dawnego klimatu. Chodzi raczej o możliwość pojawienia się nowego układu temperatur, opadów i cyrkulacji atmosferycznej, w którym poszczególne regiony mogą reagować na globalne ocieplenie w bardzo różny sposób.

Na dziś nie ma więc podstaw, aby zapowiadać, że w najbliższych latach Polskę czeka trwałe ochłodzenie. Jest natomiast mocny powód, aby obserwować Atlantyk. Przyszłość AMOC pozostaje jednym z ważnych znaków zapytania dotyczących klimatu Europy, a odpowiedź na pytanie o skalę jej zmian będzie miała znaczenie również dla pogody w Polsce.