Dostęp do wody – rewolucja od 21 maja. Nowe przepisy obejmą całą Polskę

Już 21 maja 2026 roku w Polsce zaczną obowiązywać nowe przepisy dotyczące dostępu do wody pitnej. Nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków wdraża unijną dyrektywę i wprowadza szereg nowych obowiązków dla samorządów, wodociągów oraz właścicieli budynków.

Zmiany mają poprawić jakość, ograniczyć straty w sieciach i zwiększyć dostęp do wody osobom potrzebującym. W praktyce oznacza to jednak również nowe kontrole, dodatkowe obowiązki administracyjne i możliwe koszty dla części mieszkańców oraz zarządców nieruchomości.

Gminy dadzą dostęp do wody osobom potrzebującym

Zmiany mają poprawić jakość, ograniczyć straty w sieciach i zwiększyć dostęp do wody osobom potrzebującym. W praktyce oznacza to jednak również nowe kontrole, dodatkowe obowiązki administracyjne i możliwe koszty dla części mieszkańców oraz zarządców nieruchomości. W wielu miastach mogą pojawić się również publiczne punkty poboru wody pitnej oraz ogólnodostępne poidełka, które mają zachęcać mieszkańców do korzystania z wody z kranu zamiast kupowania plastikowych butelek.

Chodzi między innymi o:

• osoby bezdomne,
• mieszkańców terenów bez infrastruktury wodociągowej,
• osoby ubogie,
• ludzi mieszkających w budynkach bez stałego dostępu do sieci.

Samorządy będą zobowiązane do organizowania działań dających takim mieszkańcom dostęp do wody do spożycia.

Publiczne poidełka i darmowa woda w miastach

Nowelizacja otwiera również drogę do tworzenia publicznych punktów poboru wody. W praktyce chodzi o miejskie poidełka oraz miejsca, w których mieszkańcy będą mogli bezpłatnie napić się wody z kranu.

Samorządy będą mogły rozwijać taką infrastrukturę między innymi w parkach, na dworcach, przy szkołach czy w centrach miast. Nowe przepisy mają też zwiększyć przejrzystość działania przedsiębiorstw wodociągowych, ponieważ mieszkańcy otrzymają łatwiejszy dostęp do informacji o jakości dostarczanej wody i stanie lokalnej infrastruktury. Dzięki temu konsumenci mają lepiej wiedzieć, skąd pochodzi woda trafiająca do ich kranów i jakie parametry bezpieczeństwa spełnia.

Takie rozwiązania od lat działają już w wielu krajach Europy Zachodniej. Najczęściej można je spotkać:

• w parkach,
• na dworcach,
• w centrach miast,
• przy terenach rekreacyjnych.

Polskie przepisy nie nakładają obowiązku instalowania poidełek w każdej gminie, ale umożliwiają rozwój takiej infrastruktury.

Kontrola jakości wody stanie się bardziej rygorystyczna

Nowe przepisy znacząco rozszerzają obowiązki przedsiębiorstw wodociągowych.

Dostawcy będą musieli:

• regularnie monitorować jakość wody,
• prowadzić szczegółowe analizy ryzyka,
• kontrolować potencjalne zagrożenia biologiczne i chemiczne,
• oceniać stan infrastruktury przesyłowej.

Większe kompetencje otrzyma także Sanepid, który będzie mógł prowadzić szerszy nadzór nad systemami wodociągowymi.

Straty wody pod lupą

Istotną rolę w nowych przepisach otrzymają również Wody Polskie oraz minister odpowiedzialny za gospodarkę wodną.

Instytucje mają analizować:

• poziom strat wody,
• stan sieci wodociągowych,
• efektywność przesyłu.

To ważne, ponieważ w części polskich miast straty przesyłowe nadal sięgają nawet kilkunastu procent całej wtłaczanej do sieci wody.

Właściciele budynków zapłacą więcej?

Zmiany obejmą także wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie i zarządców nieruchomości.

Nowe przepisy nakładają obowiązek:

• oceny ryzyka instalacji wodociągowych,
• kontroli jakości materiałów,
• sprawdzania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia mieszkańców.

Największy problem mogą mieć starsze budynki z przestarzałymi instalacjami. W wielu przypadkach konieczne okażą się dodatkowe ekspertyzy techniczne lub modernizacje.

Polska spóźniła się z wdrożeniem przepisów

Unijna dyrektywa powinna zostać wdrożona już do stycznia 2023 roku. Proces legislacyjny przeciągał się jednak ponad trzy lata.

Jeszcze w 2025 roku wcześniejszą wersję ustawy zawetował prezydent Karol Nawrocki, argumentując, że przepisy nadmiernie obciążają rynek wodociągowy i zwiększają biurokrację.

Ostatecznie ustawa wróciła do Sejmu jako projekt poselski i została przyjęta w zmienionej formie.

Więcej informacji o wodzie dla mieszkańców

Nowelizacja zwiększa również obowiązki informacyjne przedsiębiorstw wodociągowych.

Mieszkańcy mają otrzymywać łatwiejszy dostęp do:

• wyników badań jakości wody,
• danych o zużyciu,
• informacji o cenach,
• parametrów dostarczanej wody.

Celem zmian jest zwiększenie zaufania do wody z kranu oraz ograniczenie zużycia plastiku i wody butelkowanej.

Woda staje się strategicznym zasobem

Nowe przepisy pokazują wyraźnie, że dostęp do czystej wody coraz częściej traktowany jest jako kwestia bezpieczeństwa publicznego i jakości życia mieszkańców.

Dla części gmin będzie to ogromne wyzwanie organizacyjne i finansowe. Z drugiej strony zmiany mogą przyspieszyć modernizację infrastruktury, poprawić jakość wody i zwiększyć dostęp do podstawowych usług dla osób wykluczonych.