Pomór ryb w Bałtyku. Tysiące ryb walczyły o tlen
Pomór ryb w Bałtyku wstrząsnął mieszkańcami Zatoki Kilońskiej. Tysiące ryb pojawiły się na powierzchni wody i próbowały łapać powietrze, a wiele z nich padło. Biolodzy wskazują na gwałtowny upwelling, który wypchnął ku brzegowi ubogą w tlen wodę z głębszych warstw Bałtyku. Eksperci ostrzegają, że podobne zjawisko może się powtórzyć.
Ryby nie miały czym oddychać
Do zdarzenia doszło 19 września w rejonie Zatoki Kilońskiej. Na powierzchni wody pojawiły się ogromne ilości ryb, które rozpaczliwie próbowały zaczerpnąć tlenu. Wśród nich znajdowały się między innymi flądrokształtne, dorsze, trocie wędrowne i łososie.
Zjawisko trwało zaledwie jeden dzień, ale jego skutki były dramatyczne. Część ryb została wyrzucona na brzeg, inne padły w wodzie. Według ekspertów przyczyną nie był pojedynczy przypadek zatrucia, lecz gwałtowna zmiana warunków panujących w przybrzeżnej części morza.
Biolożka Sina Clorius z organizacji BUND Schleswig-Holstein wyjaśniła, że silny wiatr wiejący od strony lądu zepchnął bogatą w tlen wodę powierzchniową w kierunku otwartego morza. Jej miejsce zajęła woda z głębszych warstw, która latem może zawierać bardzo mało tlenu.

Gwałtowny upwelling stał się pułapką
Proces ten nosi nazwę upwellingu. Samo zjawisko jest naturalnym elementem funkcjonowania mórz i oceanów, ale w określonych warunkach może mieć bardzo niebezpieczne konsekwencje dla organizmów żyjących w wodzie.
Centrum Badań Oceanicznych GEOMAR Helmholtz w Kilonii zwraca uwagę, że upwelling w Bałtyku może prowadzić do masowego pomoru ryb. Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy głębsze warstwy wody są już wcześniej silnie zubożone w tlen.
W Zatoce Kilońskiej sytuacja zmieniła się bardzo szybko. Ryby, które znajdowały się w pobliżu brzegu, znalazły się w wodzie, w której brakowało tlenu potrzebnego do oddychania. Nie miały przy tym łatwej możliwości ucieczki do bardziej natlenionych warstw.
Clorius ostrzega, że podobne zdarzenie może wystąpić ponownie. Według ekspertki gwałtowny upwelling może pojawić się w każdej chwili, gdy odpowiednie warunki pogodowe doprowadzą do przemieszczenia mas wody.
Bałtyk ma coraz większy problem z niedoborem tlenu
Jednorazowy pomór ryb nie jest jednak najważniejszym problemem. Naukowcy od lat zwracają uwagę na rozległe obszary Bałtyku, w których zawartość tlenu jest bardzo niska.
Jedną z głównych przyczyn jest nadmiar substancji odżywczych trafiających do morza. Azot i fosfor pochodzą między innymi z rolnictwa i wraz z rzekami przedostają się do Bałtyku. Nadmiar tych związków sprzyja rozwojowi glonów, których masowe zakwity zmieniają funkcjonowanie całego ekosystemu.
Problem zaczyna się szczególnie wtedy, gdy glony obumierają. Ich rozkład pochłania tlen znajdujący się w wodzie. W efekcie powstają obszary, w których jego stężenie spada do poziomu uniemożliwiającego przeżycie wielu organizmów.
Według danych niemieckiego Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska w 2023 r. niemieckimi rzekami trafiło do Morza Bałtyckiego około 15 tys. ton azotu i 550 ton fosforu. Dopływ azotu pozostaje wysoki, co dodatkowo sprzyja eutrofizacji Bałtyku.
Zakwity glonów pogarszają sytuację
Nadmiar substancji odżywczych może prowadzić do gwałtownego rozwoju glonów. Kiedy ich masa zaczyna obumierać, proces rozkładu pochłania kolejne porcje tlenu.
W ten sposób tworzy się mechanizm, który może prowadzić do powstawania tak zwanych stref beztlenowych. W takich miejscach ryby i inne zwierzęta morskie mają bardzo ograniczone możliwości przetrwania.
Sina Clorius zwraca uwagę, że problem często pozostaje niewidoczny dla osób wypoczywających nad Bałtykiem. Z powierzchni morze może wyglądać zupełnie normalnie, podczas gdy głębiej znajdują się obszary niemal całkowicie pozbawione tlenu.
Sytuację dodatkowo komplikują zmiany klimatyczne. Wyższe temperatury wody wpływają na funkcjonowanie ekosystemu, a procesy związane z zakwitami glonów i ich późniejszym rozkładem mogą dodatkowo zwiększać zużycie tlenu.
Pomór ryb w Bałtyku może się powtórzyć
Eksperci wskazują, że jednym z działań ograniczających dopływ substancji odżywczych byłoby tworzenie szerokich pasów roślinności wzdłuż wybrzeży i rzek. W takich strefach można byłoby ograniczyć lub całkowicie zakazać stosowania nawozów.
Według Clorius potrzebne jest również szersze ograniczenie wykorzystania nawozów w rolnictwie. Chodzi nie tylko o ochronę Bałtyku, ale także o zmniejszenie presji na wody gruntowe.
Nie oznacza to jednak, że każde pojawienie się martwych ryb w Bałtyku będzie miało tę samą przyczynę. Morze jest złożonym ekosystemem, a lokalne pomory mogą być związane z różnymi czynnikami. W przypadku Zatoki Kilońskiej eksperci wskazują przede wszystkim na gwałtowny upwelling i bardzo niską zawartość tlenu w głębszych warstwach wody.

Ludzie wyławiali umierające ryby
Zdarzenie w Zatoce Kilońskiej miało również niecodzienny finał. Gdy wiatr zmienił kierunek, mieszkańcy zaczęli pojawiać się w portach i obserwować ryby walczące o przetrwanie.
25-letni student biologii Till, prowadzący kanał wędkarski „Trillfishing”, relacjonował, że rano pobiegł do portu Germaniahafen w centrum Kilonii. Według jego relacji część osób wyławiała z wody ryby, które miały problemy z oddychaniem, a następnie je zabierała.
W mediach społecznościowych pojawiły się początkowo zarzuty dotyczące kłusownictwa. Policja wodna nie prowadzi jednak obecnie postępowania dotyczącego przestępstwa kłusownictwa rybackiego. Funkcjonariusze poinformowali natomiast, że prowadzą czynności w sprawie wykroczenia.
Jednodniowe zdarzenie w Zatoce Kilońskiej pokazało problem, którego z powierzchni Bałtyku często nie widać. Pomór ryb może być nagłym skutkiem procesów zachodzących głęboko pod powierzchnią morza, gdzie brak tlenu staje się śmiertelną pułapką dla całych skupisk organizmów.
Dla naukowców najważniejsze pozostaje pytanie, jak często podobne sytuacje będą występować w przyszłości. Jeśli dopływ substancji odżywczych do Bałtyku pozostanie wysoki, a zmiany klimatyczne będą dodatkowo wpływać na temperaturę i strukturę wód, ryzyko kolejnych epizodów może pozostać poważnym problemem dla całego ekosystemu.















Opublikuj komentarz