VS-FCV w Polsce – groźna, układowa postać kaliciwirozy kotów

W Polsce odnotowano przypadki VS-FCV, czyli wirulentnej, układowej postaci zakażenia kaliciwirusem kotów. To nie jest klasyczna kaliciwiroza kojarzona głównie z katarem i owrzodzeniami jamy ustnej. VS-FCV atakuje naczynia krwionośne w wielu narządach jednocześnie i może prowadzić do niewydolności wielonarządowej. W opisanych w literaturze ogniskach śmiertelność wynosi od 30 do nawet 86 procent. Warto też podkreślić, że szczepienie przeciwko FCV nie daje pełnej ochrony przed tą postacią choroby.

Objawy kliniczne VS-FCV – na co zwrócić uwagę

Pierwsze symptomy pojawiają się zwykle od 1 do 5 dni po ekspozycji na zakażone środowisko. Może do niego więc dojść na przykład w klinice weterynaryjnej, schronisku, hotelu dla kotów czy salonie groomerskim. Najczęściej zaczyna się od wysokiej gorączki powyżej 39,5°C, apatii i braku apetytu. Te objawy występują u większości pacjentów i łatwo je pomylić z innymi chorobami.

Jednym z podstawowych objawów VS-FCV są obrzęki podskórne kończyn i pyszczka. Kolejne to zmiany skórne w postaci owrzodzeń, strupów, wyłysień oraz trudno gojących się ran. U części kotów pojawia się żółtaczka widoczna jako zażółcenie dziąseł, białek oczu lub skóry uszu. Mogą wystąpić także owrzodzenia w jamie ustnej na języku, podniebieniu i dziąsłach.

Coraz więcej zgłoszeń wskazuje na zajęcie dróg żółciowych. Wirus wywołuje zapalenie naczyń, które prowadzi do zakrzepicy. Zakrzepy powodują niedokrwienie ściany pęcherzyka żółciowego, a to z kolei może skutkować martwicą, włóknieniem, a w skrajnych przypadkach nawet perforacją. Objawy ze strony układu pokarmowego obejmują wymioty, biegunkę, bolesność brzucha oraz podwyższone enzymy wątrobowe.

Szybki i agresywny przebieg

Choroba rozwija się bardzo dynamicznie. Od pierwszych, niespecyficznych objawów do stanu krytycznego mogą minąć zaledwie 24 do 72 godzin. Wirus uszkadza komórki śródbłonka naczyń krwionośnych, co prowadzi do uogólnionego zapalenia naczyń i powstawania mikrozakrzepów w wątrobie, trzustce, śledzionie, płucach czy skórze. Niedokrwione tkanki obumierają, a organizm szybko traci zdolność do prawidłowego funkcjonowania.

W ciężkich przypadkach rozwija się DIC, czyli rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe. Pojawia się spadek liczby płytek krwi, wydłużenie czasów krzepnięcia oraz krwawienia. Rokowanie w takim stadium jest bardzo poważne. Co istotne, dorosłe koty często przechodzą VS-FCV ciężej niż kocięta.

Badania laboratoryjne i diagnostyka

W badaniach krwi często widać limfopenię jako wczesną nieprawidłowość. Typowe są także podwyższona bilirubina, wzrost AST i CK, wysoki poziom SAA, obniżone albuminy oraz spadek liczby płytek krwi. ALT bywa w normie lub tylko nieznacznie podwyższone, a przewaga AST nad ALT może sugerować martwicę i uszkodzenie mięśni.

Rozpoznanie opiera się na obrazie klinicznym, wynikach badań laboratoryjnych, dodatnim wyniku RT-PCR na FCV oraz kontekście epidemiologicznym, na przykład wystąpieniu więcej niż jednego przypadku w danym miejscu. Trzeba pamiętać, że ujemny wynik RT-PCR nie wyklucza zakażenia, a obecnie nie ma testu molekularnego, który jednoznacznie odróżnia szczepy wirulentne od łagodnych.

Co powinni zrobić opiekunowie kotów

Jeśli kot w ciągu ostatnich 14 dni przebywał w miejscu, gdzie mógł mieć kontakt z innymi zwierzętami, warto uważnie obserwować jego stan. W przypadku gorączki, apatii, braku apetytu, obrzęków, żółtaczki czy owrzodzeń należy pilnie zgłosić się do lekarza weterynarii i poinformować o podejrzeniu VS-FCV.

Chore zwierzę trzeba izolować od innych kotów w domu. Miski, kuwety, legowiska, transportery i podłogi należy dokładnie zdezynfekować roztworem podchlorynu sodu, zachowując co najmniej 10 minut czasu kontaktu. Szybka reakcja i wczesna diagnostyka zwiększają szanse na wdrożenie intensywnego leczenia wspomagającego i poprawę rokowania.