Wzrost cen ziemniaków. Susza i upały zmieniają sytuację na europejskim rynku

Europejski rynek ziemniaków w ciągu zaledwie roku przeszedł od nadpodaży do obaw o niedobór surowca. Producenci ograniczyli areał upraw, a później sytuację dodatkowo pogorszyły susza i fale upałów. W Belgii ceny ziemniaków odmiany Fontane przeznaczonych do przetwórstwa wzrosły w ciągu kilku dni z 10 do 150 euro za tonę.

Artykuł w pigułce

• Wzrost cen ziemniaków jest związany przede wszystkim z obawami o tegoroczne zbiory.
• Producenci w Niemczech, Francji, Holandii, Belgii i Polsce ograniczyli powierzchnię upraw.
• Susza i pięć fal upałów dodatkowo pogorszyły perspektywy tegorocznej produkcji.
• Łączne zbiory w pięciu kluczowych krajach mogą spaść poniżej 40 mln ton.
• W Belgii cena ziemniaków Fontane do przetwórstwa wzrosła z 10 do 150 euro za tonę.
• Rosnący eksport europejskich przetworów może dodatkowo zwiększać presję na dostawy surowca.

Europejski rynek ziemniaka zmienił się w rok

Jeszcze w poprzednim sezonie europejski rynek ziemniaków zmagał się z nadpodażą. Duża ilość surowca przełożyła się na trudniejszą sytuację producentów. W odpowiedzi na problemy przed sezonem 2026/2027 ograniczono powierzchnię upraw.

Spadek areału odnotowano w pięciu najważniejszych krajach produkujących ziemniaki. Chodzi o Niemcy, Francję, Holandię, Belgię i Polskę. Korekta miała pomóc w przywróceniu równowagi między podażą a popytem.

Tegoroczna pogoda sprawiła jednak, że sytuacja zaczęła rozwijać się w innym kierunku. Ograniczona powierzchnia upraw zbiegła się z trudnymi warunkami pogodowymi. W efekcie rynek zaczął obawiać się nie nadmiaru, lecz niedoboru ziemniaków.

Susza może wpłynąć na zbiory

Przez dużą część Europy przeszło w ostatnich miesiącach pięć fal upałów. Towarzyszyła im susza, która szczególnie mocno wpływa na sytuację na plantacjach.

Według prognoz World Potato Markets produkcja ziemniaków w Niemczech, Francji, Holandii, Belgii i Polsce może w tym sezonie spaść poniżej 40 mln ton. Byłby to pierwszy taki przypadek w historii.

Prognozowana produkcja ma być jednocześnie około 15 mln ton niższa niż rok wcześniej. Ostateczny wynik nie jest jeszcze znany. Wiele zależy od przebiegu dalszej części sezonu oraz warunków podczas zbiorów.

Ceny ziemniaków wystrzeliły

Obawy dotyczące zbiorów szybko znalazły odzwierciedlenie na rynku. Szczególnie mocno widać to na przykładzie ziemniaków przeznaczonych do przetwórstwa.

Według danych Expana Benchmark Prices cena odmiany Fontane w Belgii wynosiła pod koniec lipca około 10 euro za tonę. Na początku sierpnia było to już 150 euro za tonę. Oznacza to piętnastokrotny wzrost w ciągu zaledwie kilku dni.

Cena na poziomie 150 euro za tonę utrzymywała się również 25 sierpnia. Rynek nadal czeka jednak na bardziej klarowny obraz tegorocznych zbiorów.

Handel pozostaje stosunkowo powolny. Część producentów opóźnia zbiory tak długo, jak to możliwe. Liczą oni na pojawienie się opadów, które mogłyby poprawić sytuację na plantacjach.

Czy deszcz zdoła jeszcze pomóc?

Prognozowane są opady, ale ich wpływ na tegoroczne zbiory pozostaje niepewny. Dużo zależy od tego, ile deszczu rzeczywiście spadnie i kiedy nastąpią opady.

Część uczestników rynku zastanawia się, czy wody będzie wystarczająco dużo, aby poprawić plony oraz wielkość bulw. Pojawiają się też opinie, że opady mogą nadejść zbyt późno.

Na tym etapie trudno więc jednoznacznie określić, jak duża będzie rzeczywista produkcja. Rynek reaguje jednak już teraz, ponieważ producenci i przetwórcy muszą brać pod uwagę możliwość ograniczonej podaży.

Eksport ziemniaków z Europy odbił

Niepewność dotycząca produkcji pojawia się w momencie, gdy europejscy przetwórcy zaczęli odbudowywać swoją pozycję na rynkach zagranicznych.

Według danych Trade Data Monitor w czerwcu eksport do Ameryki Południowej wzrósł o 45,1 proc. rok do roku. Największymi odbiorcami były Brazylia, Kolumbia i Chile.

Rosła również sprzedaż na innych kierunkach. Eksport na Bliski Wschód zwiększył się o 23 proc., natomiast do Afryki o 26,8 proc. Europejskie produkty ziemniaczane znajdują więc coraz więcej odbiorców poza kontynentem.

Azja pozostaje słabym punktem

Nie wszystkie kierunki eksportowe rozwijają się jednak równie dobrze. Największym problemem dla europejskiego sektora pozostaje Azja.

W ujęciu 12-miesięcznym wolumen eksportu do tego regionu był o 23 proc. niższy. Jednocześnie sytuacja na innych rynkach zaczęła działać na korzyść europejskich dostawców.

Pogłębiający się konflikt handlowy między USA i Kanadą zakłóca tamtejsze łańcuchy dostaw. W efekcie europejscy producenci zyskali większe możliwości sprzedaży na Bliskim Wschodzie oraz innych rynkach.

Dobry eksport może zwiększyć presję na podaż

Odbudowa eksportu jest korzystna dla europejskiego przemysłu ziemniaczanego. Pojawia się jednak w momencie, gdy perspektywy krajowej produkcji są coraz bardziej niepewne.

Z jednej strony producenci mają więcej możliwości sprzedaży za granicę. Z drugiej strony ograniczona produkcja może utrudnić zapewnienie odpowiedniej ilości surowca dla krajowych przetwórców.

Jeżeli zbiory okażą się słabsze od oczekiwań, konkurencja o ziemniaki może więc jeszcze wzrosnąć. To z kolei może utrzymać presję na ceny.

Czy wzrost cen ziemniaków będzie trwały?

Na razie trudno przesądzić, jak długo utrzymają się wysokie ceny. Kluczowe będą rzeczywiste wyniki zbiorów oraz sytuacja pogodowa.

Ubiegłoroczna nadpodaż skłoniła producentów do ograniczenia areału. Następnie susza i fale upałów zwiększyły ryzyko słabszych plonów. Jednocześnie eksport europejskich przetworów ziemniaczanych zaczął rosnąć.

To połączenie stworzyło zupełnie inną sytuację niż rok wcześniej. Europejski rynek przeszedł od problemu nadmiaru ziemniaków do obaw o ich dostępność.

Najbliższe tygodnie pokażą, czy opady poprawią sytuację na plantacjach. Dopiero rzeczywiste wyniki zbiorów pozwolą ocenić skalę problemu. Na razie jednak wzrost cen ziemniaków pokazuje, że rynek już uwzględnia ryzyko ograniczonej podaży.