Zaćmienie Słońca już 12 sierpnia. Wyjątkowe zjawisko będzie widoczne również z Polski

Miłośnicy astronomii powinni już teraz zaznaczyć tę datę w kalendarzu. 12 sierpnia 2026 roku na niebie pojawi się jedno z najbardziej spektakularnych zjawisk astronomicznych – zaćmienie Słońca. Choć całkowitą fazę będzie można obserwować jedynie z wybranych regionów Europy, również mieszkańcy Polski zobaczą to niezwykłe wydarzenie. W naszym kraju Księżyc przesłoni znaczną część tarczy słonecznej, tworząc efektowne częściowe zaćmienie.

Najlepsze warunki do obserwacji całkowitego zaćmienia będą panowały w Hiszpanii oraz na Islandii. Właśnie tam tysiące pasjonatów astronomii planują wyjazdy, aby na własne oczy zobaczyć moment, gdy Księżyc całkowicie zasłoni Słońce.

Zaćmienie Słońca należy do najrzadszych widowisk na niebie

Całkowite zaćmienie Słońca od lat uznawane jest za jedno z najbardziej niezwykłych zjawisk astronomicznych. W chwili, gdy tarcza Słońca zostaje całkowicie zakryta przez Księżyc, na niebie pojawia się korona słoneczna, a wokół obserwatorów zapada charakterystyczny półmrok.

Astronomowie podkreślają, że żadna fotografia ani transmisja internetowa nie są w stanie oddać emocji towarzyszących obserwacji całkowitego zaćmienia. Z tego powodu wiele osób podróżuje po całym świecie, aby zobaczyć kolejne takie wydarzenia.

Gdzie najlepiej oglądać zaćmienie Słońca?

Pas całkowitego zaćmienia przebiegnie przez Islandię oraz północną część Hiszpanii.

Na Islandii najlepsze warunki będą panowały w okolicach półwyspu Látrabjarg, gdzie faza całkowita potrwa nawet 2 minuty i 18 sekund. W Reykjaviku całkowite zaćmienie rozpocznie się około godziny 17:48 czasu lokalnego, a Słońce będzie znajdowało się około 25 stopni nad horyzontem.

W Hiszpanii zjawisko nastąpi wieczorem, około godziny 20:30 czasu lokalnego. Najdłuższą fazę całkowitą będzie można obserwować pomiędzy miejscowościami Cañero i Luarca. Co ciekawe, pas zaćmienia obejmie również Baleary, w tym Majorkę i Ibizę. Tam jednak Słońce będzie znajdowało się bardzo nisko nad zachodnim horyzontem.

Zaćmienie Słońca będzie widoczne także w Polsce

Choć mieszkańcy Polski nie zobaczą fazy całkowitej, zaćmienie Słońca będzie można obserwować na terenie całego kraju jako zjawisko częściowe.

Największy stopień zakrycia tarczy słonecznej wystąpi w południowo-zachodniej Polsce. W rejonie Doliny Kłodzkiej Księżyc zasłoni nawet 88 procent tarczy Słońca. Bardzo dobre warunki będą również na Mazurach, gdzie maksymalna faza osiągnie około 85 procent.

Najmniej efektownie zjawisko zaprezentuje się w Bieszczadach. Tam Słońce zajdzie za horyzont jeszcze przed osiągnięciem maksymalnej fazy zaćmienia.

O której godzinie obserwować zaćmienie Słońca?

W Polsce zjawisko rozpocznie się pomiędzy 19:10 a 19:20, w zależności od miejsca obserwacji.

Warto pamiętać, że będzie to zaćmienie odbywające się podczas zachodu Słońca. Oznacza to, że nasza gwiazda będzie znajdowała się bardzo nisko nad horyzontem.

Dlatego wybierając miejsce obserwacji, najlepiej znaleźć punkt z odsłoniętym zachodnim widokiem. Budynki, drzewa, wzgórza czy wysokie góry mogą skutecznie zasłonić końcową fazę zjawiska.

Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie Słońca?

Podczas obserwacji najważniejsze jest bezpieczeństwo wzroku.

Nigdy nie należy patrzeć na Słońce gołym okiem ani przez teleskop lub lornetkę pozbawione specjalnych filtrów. Może to doprowadzić do trwałego uszkodzenia siatkówki.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem są specjalne okulary przeznaczone do obserwacji zaćmień. Kosztują zwykle od kilku do kilkunastu złotych i skutecznie blokują szkodliwe promieniowanie ultrafioletowe oraz podczerwone.

Osoby korzystające z teleskopów powinny używać wyłącznie certyfikowanych filtrów słonecznych lub zastosować metodę projekcji obrazu na białą kartkę albo ekran. Dzięki temu obserwator patrzy na obraz Słońca, a nie bezpośrednio przez instrument optyczny.

Gdzie będzie można wspólnie obserwować zjawisko?

Jak co roku wiele obserwatoriów astronomicznych, planetariów oraz lokalnych stowarzyszeń miłośników astronomii zapowiada organizację otwartych pokazów.

Podczas takich wydarzeń uczestnicy będą mogli obserwować zaćmienie Słońca przez profesjonalne teleskopy wyposażone w odpowiednie filtry oraz skorzystać z pomocy astronomów, którzy wyjaśnią przebieg całego zjawiska.

Kolejna okazja dopiero za rok

Jeżeli tegoroczne zaćmienie Słońca komuś umknie, następna wyjątkowa okazja pojawi się już w 2027 roku.

Wówczas pas całkowitego zaćmienia przebiegnie między innymi przez Egipt. Doskonałe warunki do obserwacji będą panowały w rejonie Marsa Alam oraz słynnej Doliny Królów. Już dziś wielu miłośników astronomii planuje wyjazd właśnie na to wydarzenie, które ponownie przyciągnie uwagę obserwatorów z całego świata.