Zaćmienie stulecia. Czy będzie widoczne w Polsce?

Do zaćmienia stulecia zostało już mniej niż rok. 2 sierpnia 2027 roku Księżyc przesłoni Słońce, a w pasie całkowitego zaćmienia dzień zamieni się na kilka minut w noc. W najlepszym miejscu całkowita faza potrwa aż 6 minut i 23 sekundy. Czy to niezwykłe zjawisko będzie można zobaczyć również w Polsce? Tak, ale w naszym kraju zaćmienie będzie tylko częściowe.

Artykuł w pigułce

• Zaćmienie Słońca nastąpi 2 sierpnia 2027 roku.
• W Polsce będzie widoczne jako zaćmienie częściowe.
• Na południu kraju Księżyc zasłoni około 40 proc. tarczy Słońca.
• W Warszawie zakrycie wyniesie około 30 proc., a maksimum przypadnie około godz. 11:22.
• W Krakowie zakrycie sięgnie około 38 proc., a maksimum nastąpi około godz. 11:21.
• Całkowite zaćmienie będzie widoczne m.in. w południowej Hiszpanii, Afryce Północnej, Egipcie i na Bliskim Wschodzie.
• Maksymalna faza całkowita potrwa 6 minut i 23 sekundy.

Zaćmienie stulecia będzie widoczne także z Polski

Odpowiedź na pytanie z tytułu jest prosta: tak, zaćmienie z 2 sierpnia 2027 roku będzie można obserwować z całej Polski. Nie zobaczymy jednak tego samego zjawiska co osoby znajdujące się w pasie całkowitości.

W naszym kraju Księżyc przesłoni tylko część tarczy Słońca. Największe zakrycie wystąpi na południu Polski i sięgnie około 40 proc. Wraz z przesuwaniem się na północ tarcza Słońca będzie zakryta w coraz mniejszym stopniu. Według obliczeń dla poszczególnych miejsc różnica będzie wyraźna – w Krakowie zakrycie wyniesie około 38 proc., natomiast w Warszawie około 30 proc.

Oznacza to, że mieszkańcy Polski nie zobaczą momentu, w którym Księżyc całkowicie zasłania Słońce i na niebie pojawia się korona słoneczna. Mimo to sierpniowe zjawisko będzie dobrze widoczne, o ile pozwolą na to warunki pogodowe.

Zaćmienie 2027. Kiedy spojrzeć w niebo?

Zaćmienie przypadnie w poniedziałek 2 sierpnia 2027 roku. W Polsce rozpocznie się przed południem i zakończy około dwóch godzin później.

Dokładna godzina zależy od miejsca obserwacji. W Warszawie początek częściowego zaćmienia nastąpi około godz. 10:26, maksimum około 11:22, a koniec około 12:19. W Krakowie pierwsza faza pojawi się około 10:21, maksimum nastąpi około 11:21, a całe zjawisko zakończy się około 12:22.

Różnica między regionami może wydawać się niewielka, ale wpływa również na stopień zakrycia tarczy. Im dalej na południe, tym bardziej efektowne będzie zaćmienie.

Najlepsze warunki w Polsce wystąpią w południowej części kraju. Według obliczeń dla obszaru w rejonie Bielska-Białej zakrycie tarczy może sięgnąć około 39,5 proc.

Gdzie będzie całkowite zaćmienie?

Największy spektakl czeka obserwatorów poza Polską. Pas całkowitego zaćmienia rozpocznie się w rejonie południowej Europy, a następnie przejdzie przez Afrykę Północną i Bliski Wschód.

NASA wskazuje między innymi południową Hiszpanię, Maroko, Algierię, Libię, Egipt, Arabię Saudyjską, Jemen i Somalię. To właśnie na tym obszarze Księżyc całkowicie przesłoni tarczę Słońca.

W najkorzystniejszym miejscu całkowita faza potrwa 6 minut i 23 sekundy. To wyjątkowo długo jak na całkowite zaćmienie Słońca. NASA podaje dla tego zjawiska szerokość pasa całkowitości na około 258 km.

Właśnie ta długość sprawia, że wydarzenie już teraz budzi ogromne zainteresowanie wśród miłośników astronomii. Osoby, które chcą zobaczyć pełną fazę, będą musiały jednak znaleźć się poza Polską.

Dlaczego w Polsce nie zobaczymy całkowitego zaćmienia?

Wszystko zależy od geometrii układu Ziemia–Księżyc–Słońce. Podczas zaćmienia Księżyc rzuca na powierzchnię Ziemi cień, ale jego najciemniejsza część obejmuje tylko stosunkowo wąski pas.

Poza tym pasem obserwatorzy widzą jedynie częściowe zasłonięcie Słońca. Polska znajdzie się właśnie w tej strefie.

Nie oznacza to jednak, że zjawisko będzie mało efektowne. Zakrycie około 40 proc. tarczy Słońca jest wystarczająco duże, aby zaćmienie wyraźnie zmieniło wygląd nieba, choć nie przyniesie charakterystycznej ciemności całkowitej fazy.

Co ważne, w Polsce nie trzeba będzie wybierać jednego konkretnego miasta, aby zobaczyć zaćmienie. Zjawisko obejmie całe terytorium kraju, choć jego przebieg będzie różnił się w zależności od lokalizacji.

To będzie jedno z najdłuższych zaćmień XXI wieku

Określenie „zaćmienie stulecia” nie jest formalną nazwą astronomiczną. Odnosi się przede wszystkim do wyjątkowej długości całkowitej fazy oraz dużego zainteresowania wydarzeniem.

NASA podaje, że zaćmienie z 2 sierpnia 2027 roku osiągnie maksymalną całkowitość trwającą 6 minut i 23 sekundy. To jeden z najdłuższych takich spektakli w XXI wieku.

Dla porównania, osoby obserwujące zjawisko w Polsce nie będą mierzyć czasu całkowitości, ponieważ taka faza tutaj nie wystąpi. Całe częściowe zaćmienie potrwa jednak około dwóch godzin, a jego maksimum przypadnie przed południem.

Zaćmienie Słońca w Polsce. Jak je bezpiecznie obserwować?

Częściowe zaćmienie wymaga odpowiedniej ochrony wzroku. Nie wolno patrzeć bezpośrednio na Słońce przez zwykłe okulary przeciwsłoneczne, aparat fotograficzny czy lornetkę bez odpowiedniego filtra.

Do obserwacji potrzebne są specjalne okulary do zaćmień lub inne certyfikowane filtry przeznaczone do bezpośredniej obserwacji Słońca. Szczególną ostrożność trzeba zachować również podczas fotografowania, ponieważ skierowanie aparatu lub teleskopu na Słońce bez właściwego zabezpieczenia może uszkodzić sprzęt.

W przypadku Polski jest to szczególnie ważne, ponieważ przez cały czas będziemy obserwować fazę częściową. Nie pojawi się tutaj moment całkowitego zasłonięcia tarczy, podczas którego można bezpiecznie patrzeć na koronę słoneczną bez filtra.

Kiedy w Polsce będzie całkowite zaćmienie Słońca?

Jeżeli ktoś chce zobaczyć całkowite zaćmienie bez wyjazdu poza granice kraju, będzie musiał uzbroić się w wyjątkowo dużą cierpliwość.

Według danych przywoływanych przez polskie ośrodki naukowe najbliższe całkowite zaćmienie Słońca widoczne z obecnego terytorium Polski nastąpi dopiero 7 października 2135 roku. To oznacza ponad sto lat oczekiwania.

Znacznie wcześniej będziemy jednak mieli okazję obserwować kolejne częściowe zaćmienia. Dlatego 2 sierpnia 2027 roku warto zaznaczyć w kalendarzu już teraz.

Zaćmienie stulecia zobaczymy, ale nie w pełnej wersji

Zaćmienie 2027 będzie widoczne w Polsce, lecz tylko jako częściowe. Na południu kraju Księżyc zakryje około 40 proc. tarczy Słońca, a w Warszawie około 30 proc. Maksimum przypadnie przed południem.

Pełny spektakl zobaczą natomiast osoby znajdujące się w pasie całkowitości. W Hiszpanii, Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie dzień rzeczywiście na kilka minut zamieni się w noc, a w najlepszym miejscu całkowita faza potrwa 6 minut i 23 sekundy.

Dla polskich obserwatorów będzie to jednak również ważne wydarzenie. 2 sierpnia 2027 roku zaćmienie Słońca obejmie całe terytorium Polski i będzie można je obserwować bez wyjeżdżania z kraju. Trzeba tylko pamiętać, że będzie to zaćmienie częściowe i wymaga bezpiecznej ochrony wzroku.